Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest tyrozynemia? Objawy, leczenie i rokowanie
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest tyrozynemia? Objawy, leczenie i rokowanie

Badania genetyczne

Fot: Andrew Brookes / gettyimages.com

Tyrozynemia to choroba genetyczna, zaliczana do grupy rzadkich schorzeń. Jej objawy obserwowane są zwykle w pierwszych miesiącach życia. Spowodowane są gromadzeniem się tyrozyny oraz jej szkodliwych metabolitów.

Wyróżnia się dwie postaci tyrozynemii – typ I i II. Każda z nich charakteryzuje się odmiennym przebiegiem. W leczeniu tyrozynemii główne zastosowanie ma dieta eliminacyjna.

Czym jest tyrozynemia?

Tyrozynemia jest chorobą rozwijającą się na podłożu genetycznym, dziedziczoną w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, iż do zachorowania dochodzi w przypadku uzyskania dwóch wadliwych genów od rodziców. Wyróżnia się jej dwie postaci. W tyrozynemii I objawy powstają w wyniku braku enzymu hydroksylazy fumaryloacetooctanowej (FAH), natomiast w tyrozynemii II (inaczej w zespole Richnera-Hanharta) obserwuje się niedobór aminotransferazy tyrozynowej.

Częstość występowania tyrozynemii I szacuje się w Polsce na 1:100000–120000 urodzeń, jest więc ona chorobą rzadką. Wynika z mutacji w genie FAH na chromosomie 15. Typ II zdiagnozowano dotychczas jedynie u 150 osób. Jest on skutkiem zmian w obrębie genu TAT na chromosomie 16.

Objawy tyrozynemii

Kumulacja szkodliwych produktów przemiany tyrozyny manifestuje się powstaniem objawów zwykle już w pierwszych miesiącach życia. Gromadzenie się tej substancji oraz jej metabolitów doprowadza do stopniowego uszkodzenia wątroby, nerek oraz układu nerwowego.

W postaci ostrej tyrozynemii typu 1 szybko dochodzi do niewydolności wątroby, jeszcze przed ukończeniem 1. roku życia. Z takiego stanu wynikają problemy z układem krzepnięcia – zwiększona tendencja krwawień, a także pojawienie się nasilonej żółtaczki oraz wodobrzusza. Może dojść do sepsy oraz gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia. Postać podostra przebiega łagodniej, a pierwsze objawy można zaobserwować w połowie 1. roku życia. Najczęściej są to powiększenie wątroby oraz krzywica z niskim poziomem fosforanów. Przewlekła postać tyrozynemii typu 1 charakteryzuje się tubulopatią, czyli uszkodzeniem funkcji cewek nerkowych. W konsekwencji pacjent rozwija krzywicę, oporną na leczenie witaminą D. Wskutek marskości wątroby dochodzi do jej powiększenia. U dzieci chorujących na tyrozynemię zaobserwowano zwiększone ryzyko powstania nowotworu wątroby jeszcze przed 1. rokiem życia. Powikłaniami w każdej postaci choroby są rzadkie przełomy neurologiczne, przebiegające pod postacią zaburzeń czucia, nadciśnienia, niewydolności oddechowej.

O wiele rzadsza tyrozynemia typu II objawia się zmianami skórnymi: nieswędzącymi, bolesnymi grudkami i płytkami, głównie na dłoniach i podeszwach, oraz wadami narządu wzroku, najczęściej zmętnieniem rogówki, światłowstrętem, bólem. Może doprowadzić do pogorszenia ostrości widzenia. Pojawia się zwykle w 1. roku życia. Objawy neurologiczne są zmienne, na ogół obserwuje się niepełnosprawność intelektualną.

Rozpoznanie tyrozynemii

Rozpoznanie tyrozynemii typu I stawia się na podstawie podwyższonego poziomu bursztynyloacetonu w moczu, osoczu lub suchej kropli krwi. W badaniach dodatkowych obserwuje się zmniejszenie albumin w surowicy krwi oraz zaburzenia w zakresie układu krzepnięcia, a także zwiększenie poziomu alfa-fetoproteiny, tyrozyny, fenyloalaniny oraz metioniny w surowicy.

Diagnostyka tyrozynemii typu II opiera się na analizie objawów klinicznych, stwierdzeniu podwyższonego poziomu tyrozyny w surowicy krwi i moczu oraz obecności jej metabolitów w moczu. Badaniem potwierdzającym tyrozynemię są testy genetyczne. W przypadku podejrzenia choroby na podstawie występowania innych przypadków w rodzinie można podjąć diagnostykę prenatalną.

Leczenie tyrozynemii

Terapia choroby jest wysoko specjalistyczna, a osoba cierpiąca na to zaburzenie musi pozostawać pod ciągłą opieką poradni genetycznej. W leczeniu tyrozynemii typu 1 stosuje się inhibitor dioksygenazy-4-hydroksyfenylopirogronianu – nityzynon (Orfadin, NTBC), który zapobiega powstawaniu szkodliwych dla organizmu substancji. Konieczne jest leczenie dysfunkcji wątroby. W tyrozynemii typu II w przypadku występowania zmian skórnych skuteczne może okazać się włączenie do terapii retinoidów.

Duże znaczenie w leczeniu obu postaci tyrozynemii ma odpowiednia dieta. Przede wszystkim konieczne jest ograniczenie spożywania produktów zawierających fenyloalaninę oraz tyrozynę, wprowadzenie posiłków niskobiałkowych.

Uszkodzenie wątroby lub powstanie nowotworu w tym narządzie w przebiegu tyrozynemii na pewnym etapie może wymagać przeszczepu.

Rokowania w tyrozynemii

Im szybciej wykrywa się patologię, tym lepsze jest rokowanie. Zdiagnozowanie choroby na wczesnym etapie pozwala uniknąć poważnych dla zdrowia i życia powikłań. W tyrozynemii typu II leczenie nityzynonem oraz odpowiednia dieta zwykle umożliwiają długie życie w dobrym zdrowiu. Rokowanie pogarsza możliwość powstania raka wątrobowokomórkowego. Leczenie tyrozynemii typu II dietą pozwala na wycofanie się objawów ocznych.

Choroby rzadkie. Co trzeba o nich wiedzieć?

Dzień Dobry TVN

Bibliografia:

1. Kawalec W. Pediatria. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.

2. Ukielska B. Trudności w rozpoznaniu tyrozynemii typu 1 z perspektywy onkologa – opis przypadku [w:] Pediatria Polska. 90 (2015), s. 235–240.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
49
4
Polecamy
Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt 
Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt  Dzień Dobry TVN
Przyczyny, rodzaje i leczenie otyłości.
Otyłość u dzieci, brzuszna, olbrzymia, kliniczna
Przyczyny, rodzaje i leczenie otyłości. Otyłość u dzieci, brzuszna, olbrzymia, kliniczna Dzień Dobry TVN
Homocystynuria, czyli choroba z grupy rzadkich chorób metabolicznych
Homocystynuria, czyli choroba z grupy rzadkich chorób metabolicznych TVN zdrowie
Cystynoza – rzadka choroba metaboliczna.
Przyczyny, objawy, leczenie
Cystynoza – rzadka choroba metaboliczna. Przyczyny, objawy, leczenie TVN zdrowie
Komentarze (2)
Marta
Witam gdzie można dostać więcej informacji jak przebiega leczenie i opieka medyczna w Polsce z tym schorzeniem?
Czytaj całość
Marta
Witam, mam syna ze zdiagnozowana TYR I, mieszkamy obecnie za granica ale chciałabym dowiedzieć się jak wyglada przebieg leczenia i opieki medycznej dzieci z tym schorzeniem w Polsce. Czy mogliby mi Państwo wskazać z kim mogłabym się skontaktować by uzyskać takie informacje? Może istnieją jakieś grupy wsparcia rodziców z którymi mogłabym porozmawiać ? Będę wdzięczna za jakiekolwiek wskazówki.
Czytaj całość
Nie przegap
"Najczęstszym błędem jest podnoszenie nóżek do góry". Ekspert radzi, jak przewijać dziecko
"Najczęstszym błędem jest podnoszenie nóżek do góry". Ekspert radzi, jak przewijać dziecko
Zapalenie zatok – jak odróżnić je od przeziębienia? Objawy i leczenie stanu zapalnego zatok
Zapalenie zatok – jak odróżnić je od przeziębienia? Objawy i leczenie stanu zapalnego zatok
Ognisko hipodensyjne – o czym świadczy taka zmiana?
Ognisko hipodensyjne – o czym świadczy taka zmiana?
Poziome ustawienie kości krzyżowej, co to jest?
Poziome ustawienie kości krzyżowej, co to jest?
Strofantyna – gdzie kupić zapomniany lek nasercowy?
Strofantyna – gdzie kupić zapomniany lek nasercowy?
Jakie rozmiary może mieć penis? Jak go zmierzyć? 
Jakie rozmiary może mieć penis? Jak go zmierzyć?