Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest botulina i jak można ją zastosować?
menu
Polub nas na Facebooku

Co to jest botulina i jak można ją zastosować?

NAN

Fot: Olesia Bilkei / stock.adobe.com

Botulina, inaczej jad kiełbasiany, to silna toksyna wytwarzana przez bakterie, która może zabić. Jednak wykorzystana umiejętnie i w odpowiednim stężeniu może mieć działanie terapeutyczne.

Botulina zaczęła być stosowana w medycynie w latach 70. ubiegłego wieku. Pionierskie próby użycia jej jako środka do leczenia zeza okazały się być wielkim sukcesem i dzisiaj umożliwia ona poprawę stanu zdrowia w wielu chorobach.

Co to jest botulina i jakie ma działanie?

Botulina, czyli jad kiełbasiany, to jedna z najsilniejszych naturalnie występujących toksyn. Wytwarzana jest przez bakterie z gatunku Clostridium botulinum. Zaburza ona przekazywanie impulsów nerwowo-mięśniowych i poraża nerwy, przez co może doprowadzić do ciężkiego zatrucia, objawów neurologicznych, zaburzeń oddychania i pracy serca, a w efekcie nawet do śmierci. Śmiertelna dawka botuliny przyjętej doustnie to zaledwie 1 μg na kilogram masy ciała.

Do zatruć jadem kiełbasianym dochodzi najczęściej na skutek zjedzenia zatrutych konserw (mięsnych, rybnych i warzywnych), ale czasem również nieodpowiednio przechowywanej żywności lub źle wyprodukowanych przetworów domowych. W małych ilościach botulina może znajdować się w miodzie, dlatego nie powinno się go podawać małym dzieciom, u których może on wywołać botulizm niemowląt. Szacuje się, że 15% przypadków tej choroby u dzieci wywołanych jest przez spożycie tego produktu.

W medycynie i kosmetyce wykorzystuje się zdolność botuliny do zakłócenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, aby zmniejszyć patologiczne (lub nieestetyczne) napięcie mięśni i pobudzić tkanki do produkcji włókien kolagenowych. Zabiegi z wykorzystaniem botoksu są bezpieczne, ponieważ wykonuje się je pod kontrolą lekarza i przy użyciu odpowiedniej dawki tej toksyny.

Botulina w medycynie i rehabilitacji

Jako pierwsi botuliny użyli Edward Schanz i Alan Scott do leczenia zeza. Wkrótce zaczęto stosować ją na szeroką skalę w leczeniu i rehabilitacji wielu chorób związanych z nadmiernym napięciem mięśni. Okazała się ona skuteczna w terapii kurczu powiek, tików nerwowych czy kurczu twarzy, a także kręczu karku. Botulina może być też stosowana u dzieci w przypadku wrodzonej wady stóp (stopy końsko-szpotawej) oraz nadmiernej spastyczności, na przykład w dziecięcym porażeniu mózgowym. Stosuje się ją także w spastyczności u dorosłych, do której dochodzi na przykład po udarze mózgu.

Botulina a migreny

Nowoczesnym sposobem zastosowania botuliny jest leczenie uporczywych i przewlekłych migren, odkryto bowiem, że oprócz działania porażającego mięśnie jest ona również silnie przeciwbólowa. Podczas 20-minutowego zabiegu ostrzykuje się małymi dawkami toksyny określone miejsca na głowie – skronie, potylicę oraz okolicę karku. Po dwóch dniach od podania preparatu rozpoczyna się jego działanie przeciwbólowe, które utrzymuje się przez około 6 miesięcy.

Botulina w kosmetyce

W kosmetyce botulina jest lepiej znana pod nazwą botoksu. Wykorzystuje się ją do wygładzania zmarszczek, głównie w górnej części twarzy – wokół oczu, brwi czy na czole. Takie zabiegi są bezpieczne i bezbolesne, a jednocześnie przynoszą bardzo szybki i długotrwały efekt dzięki temu, że zmniejszają napięcie mięśniowe. Konieczne jednak jest ich regularne powtarzanie, gdyż działają przez pół roku. Specjaliści z zakresu medycyny estetycznej twierdzą jednak, że po kilku zabiegach zmarszczki mimiczne mogą się na stałe zmniejszyć dzięki temu, że nadmiernie aktywne mięśnie nie będą używane przez kilka miesięcy.

Botulina – skutki uboczne

Najczęstszymi skutkami ubocznymi zastrzyków z botuliny są miejscowe krwiaki. W rzadkich wypadkach pojawiają się inne, groźniejsze efekty wprowadzenia toksyny do organizmu, wszystkie są jednak przejściowe i utrzymują się nie dłużej niż 6 tygodni. Reakcje niepożądane mają najczęściej charakter miejscowy i są to:

  • w przypadku stopy końskiej – ból nóg, zapalenie gardła, przypadkowe urazy, zapalenie oskrzeli, gorączka, zakażenia wirusowe, zapalenie ucha;
  • w przypadku leczenia kurczowego kręczu szyi – zaburzenia połykania niekiedy prowadzące do zachłyśnięć, osłabienie mięśni szyi, suchość w ustach oraz ogólne osłabienie, senność, objawy grypopodobne, zawroty głowy;
  • w leczeniu kurczu powiek lub twarzy – opadnięcie powieki, podwójne widzenie, porażenie środkowych mięśni twarzy, światłowstręt, łzawienie, podrażnienie spojówek, zapalenia rogówki i suchość oczu, zasinienia i opuchnięcia powiek;
  • w leczeniu spastyczności kończyny górnej po wylewie – osłabienie siły mięśniowej, ból ramienia, zakażenie, objawy grypopodobne, suchość w jamie ustnej, ból, zaparcia, biegunka, zapalenie gardła, senność, parestezje, obrzęki, ból głowy.
  • w leczeniu nadmiernej potliwości – wyrównawcze pocenie się, rzadziej osłabienie siły mięśni i ból ramion, świąd;
  • przy zastosowaniu kosmetycznym – najczęściej opadnięcie powieki.

Zastrzyki z botuliny powinny być podawane przez doświadczonego lekarza po dokładnym przeprowadzeniu wywiadu i upewnieniu się, że nie ma do tego przeciwwskazań, gdyż nadmierne dawki mogą powodować odległe i poważne porażenia nerwowo-mięśniowe.

Bibliografia:

  1. Kędzia B., Miód jako źródło botulizmu u niemowląt, „Pasieka”, 1, 2009.
  2. Opara J., Hordyñska E., Swoboda A. i in., Skuteczność toksyny botulinowej A w leczeniu spastyczności kończyn dolnych, „Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja”, 3(6), 2007, s. 277–285.

Zobacz film: Fakty i mity o botoksie. Źródło: Bez skazy

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
70
1
Polecamy
Toksyna botulinowa (jad kiełbasiany):
zastosowanie w medycynie
Toksyna botulinowa (jad kiełbasiany): zastosowanie w medycynie TVN zdrowie
Zez, nadpotliwość i nietrzymanie moczu,  czyli botoks i medycyna nie zawsze estetyczna
Zez, nadpotliwość i nietrzymanie moczu,  czyli botoks i medycyna nie zawsze estetyczna Dzień Dobry TVN
Zastosowanie toksyny botulinowej w medycynie i kosmetologii
Zastosowanie toksyny botulinowej w medycynie i kosmetologii Dzień Dobry TVN
Co to jest botoks i jak się go używa?
Zalecania, przeciwwskazania i skutki uboczne
Co to jest botoks i jak się go używa? Zalecania, przeciwwskazania i skutki uboczne TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Jakie są objawy grypy? Grypa a przeziębienie – zasadnicze różnice
Jakie są objawy grypy? Grypa a przeziębienie – zasadnicze różnice
Glejak– jak wygląda leczenie tego nowotworu?
Glejak– jak wygląda leczenie tego nowotworu?
Czym są modzele na stopie? Jak można je leczyć domowymi sposobami?
Czym są modzele na stopie? Jak można je leczyć domowymi sposobami?
Co to jest woda strukturalna? Czy istnieją naukowe wyjaśnienia tego zjawiska? Mit wody strukturalnej
Co to jest woda strukturalna? Czy istnieją naukowe wyjaśnienia tego zjawiska? Mit wody strukturalnej
Ból receptorowy i neuropatyczny – rodzaje bólu i skala oceny bólu
Ból receptorowy i neuropatyczny – rodzaje bólu i skala oceny bólu
Ból uda z przodu, z tyłu lub z boku – jak wygląda? Jakie są jego przyczyny?
Ból uda z przodu, z tyłu lub z boku – jak wygląda? Jakie są jego przyczyny?