Najczęstsze alergie skórne u dzieci i dorosłych oraz sposoby ich leczenia

Fot: chaoss /stock.adobe.com

Alergia skórna objawia się m.in. zaczerwienieniem, świądem, obrzękiem i łuszczeniem się skóry. Może ją wywołać wiele czynników – począwszy od alergenów pokarmowych i wziewnych, na czynnikach kontaktowych kończąc.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest obecnie uważane za jedno z najczęstszych alergicznych schorzeń skóry. Często występującymi alergiami skórnymi są także pokrzywka czy wyprysk kontaktowy. Leczenie tych chorób opiera się głównie na farmakoterapii i właściwej pielęgnacji skóry. Zastosowanie mają środki nawilżające i natłuszczające, takie jak emolienty.

Alergia skórna – co ją wywołuje?

Alergia skórna stanowi zazwyczaj konsekwencję działania alergenów pokarmowych, leków i alergenów kontaktowych. Zlokalizowana jest głównie na twarzy, dotyczy zwykle policzków i czoła. Zmiany pojawiają się także na tułowiu i wyprostnych częściach przedramion i podudzi, powierzchniach zgięciowych dużych stawów (łokciowe i kolanowe) oraz grzbietach dłoni i stóp.

Zobacz film: Leczenie alergii - immunoterapia swoista. Źródło: 36,6

Główne alergie skórne

Najczęściej występujące alergie skórne stanowią:

  • pokrzywka

Jest to niejednorodna grupa chorób, którą charakteryzuje nagłe pojawienie się bąbli pokrzywkowych (pojedyncze lub występujące w skupiskach, swędzące, obrzękowe, porcelanowo różowe, wyraźnie odgraniczone od skóry) i obrzęku naczynioruchowego, który jest ostro ograniczonym obrzmieniem skóry i błon śluzowych, pojawiającym się nagle i wykazującym dużą dynamikę zmian. W zależności od czasu trwania choroby pokrzywkę dzieli się na ostrą (do 6 tygodni) i przewlekłą (ponad 6 tygodni). Tylko u 3% osób przyjmuje ona postać przewlekłą. W pokrzywce alergicznej alergenami mogą być leki (penicylina, kodeina, aspiryna, ibuprofen), produkty spożywcze (ryby, orzechy, białko mleka krowiego), jady owadów błonkoskrzydłych (pszczół, os), alergeny pasożytów lub alergeny wziewne (pyłki roślin, roztocze kurzu domowego, sierść lub ślina zwierząt, lateks, substancje stosowane w kosmetykach, odzieży). W diagnostyce pokrzywki alergicznej zastosowanie mają: testy skórne punktowe z zestawem alergenów wziewnych i pokarmowych, testy prick by prick, oznaczenie przeciwciał IgE w surowicy, próba eliminacji i prowokacji alergenem.

  • atopowe zapalenie skóry (AZS)

Znane jest także pod nazwą wyprysk atopowy, egzema, wyprysk alergiczny lub alergiczne zapalenie skóry. Jest to najczęstsza alergia skórna u dzieci. Jest to przewlekła i nawrotowa dermatoza zapalna z towarzyszącym jej silnym świądem i charakterystycznym obrazem zmian skórnych. Pojawia się ostry stan zapalny, zmiany grudkowo-zapalne na podłożu rumieniowym, sączące, z nadżerkami i strupami, z tendencją do wtórnych nadkażeń. Towarzyszy im silny świąd, suchość skóry, rybia łuska, rogowacenie mieszkowe i zajady. Zaburzenia bariery naskórkowej i zmieniony skład flory skóry powodują, że u chorych na AZS dochodzi do rozwoju zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Przy rozpoznaniu choroby zastosowanie mają kryteria Hanifina-Rajki.

  • wyprysk

Jest to stan zapalny skóry, w którym wykwitem podstawowym są grudki wysiękowe zlewające się w większe ogniska ze złuszczaniem na powierzchni. Zmianom towarzyszy świąd o różnym nasileniu. Wyprysk kontaktowy, będący jedną z postaci klinicznych wyprysku, cechuje się wielopostaciowością wykwitów pierwotnych (rumienie, pęcherzyki, pęcherze, grudki obrzękowe), ale także wtórnych (nadżerki, przeczosy, strupki, złuszczanie). Jest konsekwencją bezpośredniego kontaktu z alergenem, na który wytworzyła się uprzednio nadwrażliwość. Czynnikami uczulającymi są chrom, nikiel, kobalt, formaldehyd, terpentyna i kosmetyki. Diagnostyka opiera się głównie na testach płatkowych.

Quiz: Co wiesz na temat alergii?

Odpowiedz na 10 pytań
Rozpocznij quiz
  • osutki polekowe

Są to zmiany skórne, które są niepożądanym skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków. Nie mają zazwyczaj cech charakterystycznych dla poszczególnych leków. Najczęściej występują osutki plamisto-grudkowe, rumień trwały (np. barbiturany, fenacetyna, salicylany, środki antykoncepcyjne) i rumień wielopostaciowy (np. sulfonamidy, penicylina). W rozpoznaniu stosuje się testy ekspozycji, śródskórne, skaryfikacyjne, radioalergosorpcji i odczyny naskórkowe. Zmiany ustępują po kilku lub kilkunastu dniach po odstawieniu leku.

Leczenie alergii skórnej

Leki przeciwhistaminowe, obok kortykosteroidów, odgrywają istotną rolę w terapii dermatoz o podłożu alergicznym. Zastosowanie mają doustne preparaty przeciwświądowe i metody niefarmakologiczne, np. fototerapia. Obok leczenia farmakologicznego chorym proponuje się dietę eliminacyjną i unikanie innych czynników drażniących, stresów i sytuacji konfliktowych.

W przypadku osób ze stwierdzoną IgE-zależną nadwrażliwością na alergeny powietrznopochodne można wprowadzić immunoterapię swoistą (SIT), która polega na podskórnym podawaniu choremu niewielkich, stopniowo zwiększanych dawek substancji, na którą organizm jest uczulony. Celem takiego leczenia przyczynowego jest wytworzenie w ustroju stanu tolerancji w stosunku do określonego alergenu i unormowanie zmienionej odporności.

W przypadku alergii skórnej istotne działanie ma profilaktyka, która może polegać na stosowaniu zarówno odpowiednich kosmetyków przeznaczonych do skóry wrażliwej, podrażnionej i skłonnej do alergii, jak i środków czystości, takich jak proszki do prania czy płyny do płukania. Działania profilaktyczne to także kąpiele osłaniające, natłuszczenie i nawilżanie skóry całego ciała. Emolienty powinny być stale stosowane, przynajmniej 2 razy dziennie. Należy dbać o odpowiednią temperaturę i wilgotność powietrza w pomieszczeniach. Najlepiej usunąć z nich przedmioty i meble gromadzące kurz.

Zobacz film: Testy na alergię

Bibliografia:

1. Machura E., Jońska-Golus M., Krakowczyk H., Kasperska-Zając A., Ziora K., Etiologia i przebieg kliniczny pokrzywki u hospitalizowanych dzieci, „Developmental Period Medicine”, 2013, XVII(1), s. 64–71.

2. Panaszek B., Współczesne poglądy na podział i patogenezę pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego, „Advances in Clinical and Experimental Medicine”, 2004, 13(2), s. 337–341.

3. Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010.

4. Kaszuba A., Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Wrocław, Wydawnictwo Urban & Partner, 2009.

5. Kaszuba A., Leczenie chorób skóry, Wrocław, Wydawnictwo Urban & Partner, 2009.

6. Mędrala W., Podstawy alergologii, Wrocław, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, 2006.

7. Bożek A., Dzienniak A., Foks A. i wsp., Metody leczenia atopowego zapalenia skóry, „Medycyna Rodzinna”, 2014, 4, s. 170–176.

8. Stelmasiak T., Alergiczne choroby skóry, „Farmaceutyczny Przegląd Naukowy”, 2007, 9, s. 29–35.

9. Waszczykowska E., Choroby alergiczne skóry i różnicowanie, „Przegląd Alergologiczny”, 2005, 2(4), s. 24–29.

10. Woźniak-Wakuluk M., Nowicki R., Leki przeciwhistaminowe w alergicznych chorobach skóry, „Forum Medycyny Rodzinnej”, 2008, 2(4), s. 298–301.

Data aktualizacji: 22.10.2018,
Opublikowano: 10.11.2017 r.

Polecamy

Komentarze (4)

Trwa dodawanie...
Komentarz dodany!
Komentarz nie mógł zostać dodany

mika 28.11.2017r.

Teraz to chyba epidemia tego świerzbu, u moich dzieciaków też były przypadki i niestety musieliśmy wdrążyć leczenie u wszystkich, maskara

Mimi 28.11.2017r.

a u nas świerzb :( synek cały podrapany

Lui 28.11.2017r.

ja przy swędzących wysypkach stosuje olejek herbaciany i kąpiele w mleku (próbawałam tez z sodą, ale dla corki lepsze sa te z mlekiem), ale zalezy jaka przyczyna świądu, u nas azs

Mimi 26.11.2017r.

jak sobie radzić z silnym swędzeniem skóry?

Zobacz wszystkie 4 komentarzy
Alzheimerem można się zarazić? Niepokojące odkrycie badaczy

Priony to groźne białka, które przyczyniają się do rozwoju choroby Creutzfeldta-Jakoba. Najnowsze badania sugerują, że związki te mają swój udział w powstawaniu zmian w mózgu typowych dla schorzeń otępiennych, w tym alzheimera. Jak to możliwe?  

Czytaj więcej
Te objawy mogą wskazywać na cukrzycę, można je łatwo rozpoznać 

Cukrzyca to poważna choroba, z którą zmaga się coraz więcej osób. Jej najbardziej charakterystycznym objawem jest wysoki poziom glukozy we krwi. Co może o nim świadczyć? 

Czytaj więcej
Rak szyjki macicy, jak się przed nim chronić? W Polsce kobiety umierają z jego powodu codziennie

Rak szyjki macicy to choroba, którą w wielu krajach udało się niemal całkowicie wyeliminować. Niestety Polska znajduje się w grupie państw, w których nowotwór wciąż stanowi poważny problem.  

Czytaj więcej
Kiedy zaszczepić dziecko na odrę? WHO alarmuje, niepokojący wzrost zachorowań

W minionym roku odnotowano aż 45-krotny wzrost zachorowań na odrę. W ocenie WHO ten skok spowodowany jest mniejszą liczbą szczepień ochronnych wykonanych w czasie pandemii COVID-19. Czy grozi nam powrót tej niebezpiecznej choroby? 

Czytaj więcej
Sanepid apeluje: Ruszyły sczepienia przeciw odrze, uzupełnijmy zaległości 

Odra to wyjątkowo niebezpieczna i trochę zapomniana choroba. Niestety rezygnacja ze szczepień ochronnych może sprawić, że choroba wróci. Jak bardzo jest groźna?  

Czytaj więcej
W tym wieku przestań pić alkohol, aby uniknąć demencji. Lekarze potwierdzają

Picie alkoholu jest groźne dla zdrowia. Badacze przekonują, że w pewnym wieku sięganie po napoje wyskokowe staje się wyjątkowo niebezpieczne. Kiedy należy go zupełnie odstawić? 

Czytaj więcej
Nowe objawy COVID-19. To już nie utrata węchu i słuchu. Nowy wariant koronawirusa

Mimo że pandemii już nie ma, to koronawirus SARS-CoV-2 nie zniknął. Wirus mutuje i cały czas stanowi zagrożenie dla naszego zdrowia. Od pewnego czasu najbardziej aktywny jest wariant JN.1. Co o nim wiadomo? Jak bardzo jest niebezpieczny?  

Czytaj więcej
Alkohol na mrozie? To może być śmiertelnie niebezpieczne połączenie 

Wiele osób uważa, że nic tak nie rozgrzewa w zimie, jak alkohol. Tymczasem sięganie po tego rodzaju trunki, gdy przebywamy na mrozie może być bardzo niebezpieczne. Dlaczego i jakie mogą być tego konsekwencje? 

Czytaj więcej
Wirus RSV dominuje w polskich gabinetach, szaleje wśród dzieci i dorosłych 

Przybywa małych pacjentów zakażonych wirus RSV. Co gorsza, infekcja bywa na tyle niebezpieczne, że część dzieci wymaga hospitalizacji. Co warto wiedzieć o tym patogenie? Jak rozpoznać, że to właśnie on stoi za chorobą dziecka?  

Czytaj więcej
Niedobór witaminy B12, może doprowadzić do poważnych konsekwencji 

Witamina B 12 to jedna z ważniejszych substancji, bez których organizm człowieka nie może się obejść. Co może przemawiać za jej niedoborem? 

Czytaj więcej