Pole widzenia – ocena, metody badania, przyczyny zawężenia

Fot: Zero Creatives / gettyimages.com

Badanie pola widzenia to metoda oceny wielkości obszaru widzianego przez pacjenta, a niekiedy również wrażliwości siatkówki na odbierane bodźce. Wynik badania pozwala rozstrzygnąć wątpliwości diagnostyczne, a w przypadku niektórych chorób obserwować skuteczność leczenia.

Badanie pola widzenia można przeprowadzić różnymi sposobami – począwszy od bardzo prostych, orientacyjnych, do precyzyjnych technik komputerowych. Najważniejszą kwestią pozostaje współpraca pacjenta – wszystkie te badania wymagają aktywnego uczestnictwa chorego.

Pole widzenia i jego ocena

Pole widzenia osoby zdrowej charakteryzuje się kilkoma cechami:

  • obserwowany obraz powstaje na siatkówce oka, poszczególne widziane przedmioty rzutują się na jej określone strefy,
  • obraz jest pomniejszony i odwrócony,
  • dostrzegana przestrzeń jest większa z boku niż od strony nosa,
  • pola widzenia oka lewego i prawego częściowo pokrywają się, co pozwala na uzyskanie w strefie wspólnej obrazów przestrzennych (trójwymiarowych) i precyzyjną ocenę odległości obserwowanych przedmiotów,
  • każde oko ma tzw. plamkę ślepą – nie obserwuje przedmiotów rzutujących się na tarczę nerwu wzrokowego (miejsce wejścia tego nerwu do oka).

Badanie pola widzenia dotyczy strefy obwodowej – zwykle nie jest potrzebne w przypadku centralnego ubytku widzenia (obejmującego okolice tzw. plamki żółtej, czyli obszaru odbierającego impulsy z miejsca, na którym skupia się wzrok).

Ubytki pola widzenia – objawy

Zaburzenia widzenia centralnego są łatwo dostrzegalne przez chorego – niemożność czytania albo oglądania telewizji, trudności z rozpoznawaniem twarzy, numerów tramwajów, odległych napisów, zniekształcenia widzianych linii (dystorsje) to najbardziej typowe objawy.

Obwodowy (peryferyjny) ubytek pola widzenia jest trudniejszy do wczesnego rozpoznania przez pacjenta, tym bardziej że w przypadku uszkodzenia jednego oka obraz z tego obszaru przetwarza drugie oko, a mózg, nakładając oba widoki, koryguje braki. Chory najczęściej trafia do lekarza, twierdząc, że ma problemy z poruszaniem się – potyka się, zahacza o futryny, szafki, wystające przedmioty, często strąca rzeczy leżące na biurku lub stole.

Metody badania pola widzenia

Pole widzenia należy badać dla każdego oka osobno, drugie powinno być w tym czasie przysłonięte.

Najprostszą metodą badania jest próba Dondersa, w trakcie której chory patrzy na określony punkt znajdujący się przed nim, a badający przesuwa przed okiem palec lub wybrany przedmiot. Ruch wykonywany jest od obwodu (czyli od góry, dołu albo boku) do centrum pola widzenia. Chory zgłasza moment, w którym zauważa poruszający się element. Badanie jest bardzo orientacyjne, ale pozwala na wychwycenie dużych ubytków pola widzenia i określenie ich przybliżonej lokalizacji.

Metody instrumentalne to perymetria – badanie pola widzenia obiektów położonych na wewnętrznej powierzchni czaszy kulistej – oraz (mniej dokładna) kampimetria – obserwacja punktu pojawiającego się na powierzchni płaskiej, np. ścianie lub tablicy.

Perymetrię można podzielić na statyczną i dynamiczną. Metoda statyczna to rzutowanie na obserwowaną powierzchnię nieruchomego punktu o zwiększającej się intensywności. Pacjent ma zgłosić moment, w którym go zobaczy.

Perymetria kinetyczna to przesuwanie po obserwowanej powierzchni punktów o różnych barwach i natężeniach od obwodu ku środkowi (podobnie jak w teście Dondersa). Tu rolą badanego również jest zgłoszenie pojawienia się punktu w jego polu widzenia.

Badanie pola widzenia – ocena wyników

Metody automatyczne pozwalają na uzyskanie wyników w postaci map obrazujących obszar, który chory widzi, a także zawierających informacje o tym, jaka jest wrażliwość siatkówki na impulsy świetlne. Oba te elementy mogą świadczyć o toczącym się procesie chorobowym.

Komputer jest w stanie obliczyć procentowy ubytek pola widzenia, a w przypadku powtarzania badań u tego samego chorego na tym samym sprzęcie – nawet pokazać różnicę między badaniem aktualnym a poprzednim. Pozwala to stwierdzić, czy stan pacjenta uległ zmianie.

Przyczyny zawężenia pola widzenia

Ubytek pola widzenia może być spowodowany schorzeniami oka lub wynikać z problemów neurologicznych. Najczęstszą przyczyną oczną centralnego niedowidzenia jest starcze zwyrodnienie plamki (AMD). Do przyczyn neurogennych zalicza się np. zapalenie nerwu wzrokowego, zator tętnicy środkowej siatkówki.

Peryferyjny ubytek pola widzenia może pojawiać się w przebiegu chorób, takich jak:

  • odwarstwienie siatkówki (spowodowane procesem chorobowym lub urazem),
  • zwyrodnienie siatkówki,
  • nowotwory gałki ocznej (czerniak złośliwy),
  • schorzenia nerwu wzrokowego lub ośrodkowego układu nerwowego.

Interpretacja ubytków pola widzenia musi być połączona z pozostałymi badaniami okulistycznymi. Dopiero kompleksowa ocena pozwala na doprecyzowanie rozpoznania i określenie właściwego leczenia.

Zobacz film: Laserowa korekcja wzroku. Źródło: 36,6.

Data aktualizacji: 14.02.2018,
Opublikowano: 14.02.2018 r.

Polecamy

Komentarze (0)

Trwa dodawanie...
Komentarz dodany!
Komentarz nie mógł zostać dodany
Naukowcy odkryli nowe obiekty w naszych organizmach, nie mieliśmy o nich pojęcia 

W ciele każdego z nas żyją bakterie, wirusy, grzyby, które w różnym stopniu wpływają na nasze funkcjonowanie. Najnowsze badania pokazują, że w ciele człowieka znajdują się jeszcze  - nieznane dotąd - organizmy. Czym są obeliski i do czego są nam potrzebne? 

Czytaj więcej
Alzheimerem można się zarazić? Niepokojące odkrycie badaczy

Priony to groźne białka, które przyczyniają się do rozwoju choroby Creutzfeldta-Jakoba. Najnowsze badania sugerują, że związki te mają swój udział w powstawaniu zmian w mózgu typowych dla schorzeń otępiennych, w tym alzheimera. Jak to możliwe?  

Czytaj więcej
Robi to 77 procent matek. Stawiają zdrowie dzieci na pierwszym miejscu. Czy to rozsądne? 

Zdrowie uchodzi za najważniejszą wartość. Mimo to z dbaniem o nie mamy spore problemy. Doskonale pokazuje to badanie przeprowadzone wśród mam. Wynika z niego, że kobiety przedkładają  dziecko i obowiązki domowe nad swoje samopoczucie i kondycję.  

Czytaj więcej
Jakie badania zrobić po przechorowaniu COVID-19? Ten wirus może mieć długofalowe skutki

COVID-19 to znacznie więcej niż infekcja układu oddechowego. Lekarze mówią o chorobie ogólnoukładowej, która może wywoływać bardzo groźne powikłania. Aby je wykluczyć lub potwierdzić i wdrożyć odpowiednie leczenie trzeba się przebadać. Co powinny sprawdzić osoby, które przechorowały COVID-19?   

Czytaj więcej
W tym wieku przestań pić alkohol, aby uniknąć demencji. Lekarze potwierdzają

Picie alkoholu jest groźne dla zdrowia. Badacze przekonują, że w pewnym wieku sięganie po napoje wyskokowe staje się wyjątkowo niebezpieczne. Kiedy należy go zupełnie odstawić? 

Czytaj więcej
Kawa może ochronić twoją wątrobę. Czy jest zdrowa? 

O tym, że kawa jest zdrowa i ma korzystny wpływ na nasze zdrowie badacze informowali już wielokrotnie. Najnowsze analizy tylko to potwierdzają i dowodzą, że regularne picie kawy może uchronić przed problemami z wątrobą. 

Czytaj więcej
W zimie zwiększa się ryzyko zawału serca. Na co powinniśmy uważać? 

Pora roku ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie oraz zdrowie. Zdaniem badaczy zima i niskie temperatury mogą nasilać problemy z układem krążenia. W jaki sposób? Kto powinien szczególnie na siebie uważać? 

Czytaj więcej
Jak nadmierne oglądanie telewizji wpływa na dziecko? Zmienia zachowanie

O tym, że dzieci nie powinny spędzać zbyt dużo czasu przed telewizorem czy innym ekranem badacze informowali już wielokrotnie. Najnowsze badania pokazują, że oglądanie bajek może zaburzać integrację sensoryczną. Co to oznacza w praktyce? 

Czytaj więcej
Odkryto prawdopodobną przyczynę nagłej śmierci łóżeczkowej 

Mimo wielu badań  naukowcy wciąż nie potrafią wskazać przyczyny tzw. nagłej śmierci łóżeczkowej. Jednak najnowsza analiza przeprowadzona przez specjalistów ze Stanów Zjednoczonych może to zmienić. Do jakich wniosków doszli eksperci? 

Czytaj więcej
Mózg kurczy się od palenia papierosów? Najnowsze badania 

Palenie papierosów ma niekorzystny wpływ nie tylko na układ oddechowy czy krążenia. Najnowsze badania pokazują, że nałóg oddziałuje na mózg i sprawia, że narząd staje się coraz mniejszy. Jak to możliwe? 

Czytaj więcej